Göz mikropları uzaya taşındı: ‘Göz mikrobiyomu uzay ortamında incelendi’

Medipol Sıhhat Grubu’ndan Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Uğur Tunç, SpaceOmix projesinde katkı sunan bilim insanları ortasında yer aldı.

HABERE İLİŞKİN GÖRÜNTÜ İÇİN TIKLAYIN İZLE

Gözler yalnızca görmemizi sağlamıyor, tıpkı vakitte milyonlarca mikroorganizmanın yaşadığı hassas bir ekosistemi de barındırıyor. Bu mikroskobik hayatın, dünya dışı şartlarda nasıl değiştiği ise bilim insanlarının yeni araştırma konusu.

Göz mikrobiyomu (gözle göremediğimiz faydalı mikroplar) birinci defa uzaya taşındı ve bu öncü çalışmada Türkiye’den bir uzman da yer aldı.

Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Uğur Tunç, göz mikrobiyomunun uzay ortamında incelendiği milletlerarası SpaceOmix projesine katkı sunarak, gelecekte insan sıhhatini uzayda müdafaaya yönelik kıymetli bir adım attı.

GÖZDE YAŞAYAN GÖRÜNMEYEN CANLILAR

Mikrobiyom, bedenimizde yaşayan bakteri, mantar, virüs ve başka mikroorganizmaların tümünü tabir ediyor. Ekseriyetle bağırsak sıhhatiyle anılsa da mikrobiyom göz yüzeyinde de bulunuyor. Dr. Tunç, “Yakın zamana kadar göz steril bir ortam olarak kabul ediliyordu. Lakin yeni kuşak biyoinformatik tahlillerle artık göz yüzeyinde yaşayan mikroorganizmaların DNA’sı tespit edilebiliyor” dedi.

GÖZ MİKROBİYOMU BOZULURSA NELER OLUR?

Göz mikrobiyomunun bozulması yararlı mikroorganizmaların azalması ve ziyanlı patojenlerin artmasıyla birlikte birtakım göz hastalıklarını tetikleyebiliyor. Dr. Tunç, “Kuru göz, alerjik konjonktivit, üveit ve iridosiklit üzere hastalıklarla insan bedenindeki mikrobiyom dengesizliği ortasında temas olduğu düşünülüyor” diye konuştu.

GÖZ MİKROBİYOMU UZAY SEYAHATİNE ÇIKTI

Mart 2025’te SpaceX’in FALCON-9 roketiyle gerçekleştirilen FRAM-2 misyonunda, göz mikrobiyomu birinci defa uzay ortamında incelendi. Polar yörüngede 5 gün süren seyahat sırasında tıpkı bireylerden alınan göz mikrobiyomu örnekleri hem dünyada hem de uzayda saklanarak mukayeseli tahlil yapıldı. Dr. Tunç, “Bu proje kapsamında Suudi Arabistan, Belçika, Malta ve Florida’dan bilim insanlarıyla birlikte çalıştık. Projede ben asıl olarak göz mikrobiyomunun elde edilmesi ve tahlil protokolünün oluşturulmasında misyon aldım.” dedi.

UZAYDA MİKROORGANİZMA DAVRANIŞI NE SÖYLÜYOR?

Uzayda değişen yerçekimi, radyasyon ve atmosfer şartlarının mikroorganizmaların DNA ve protein yapıları üzerinde tesirli olabileceği düşünülüyor.

Dr. Tunç, bu etkilerin gelecekte insan sıhhati için yeni kapılar aralayabileceğini vurgulayarak şöyle konuştu:

“Mikroorganizmalar yüksek yapılı canlıların küçük birer modeli üzere. DNA ve protein sentezi açısından bize çok benziyorlar. Uzayda mikrobiyomun davranışı, insan fizyolojisini anlamada çok değerli bir adım olabilir. Tahminen bugün kulağa uzak geliyor fakat 50-60 yıl sonra uzayda uzun mühlet kalan insanların sıhhat meselelerini çözmek zorunda kalacağız. Göz mikrobiyomu da bu sorulardan biri olabilir.”