Çocuklar için tehlike çanları çalıyor: 10 çocuktan 1’i obez!

UNICEF’in yeni rapora nazaran, artık her 10 çocuktan 1’i obez. Okul kantinlerinde satılan işlenmiş besinler, daima çocukların karşısına çıkan fast food reklamları ve daha birçok etken, çocuklarda obezite riskini artırıyor. Uzmanlar, “Vakit kaybetmeden harekete geçmeliyiz” daveti yapıyor.

UNICEF, çocukların ne çeşit yiyecek ve içecekle ne sıklıkta, hangi şartlarda maruz kaldığını ve çocuklarda beslenme yetersizliğini inceleyen bir rapor yayımladı. Rapora göre obezite bu yıl birinci sefer düşük kilonun önüne geçerek, dünya genelinde çocuklar ortasında en yaygın malnütrisyon (yetersiz beslenme) biçimi haline geldi. Her 10 çocuktan 1’i – yani yaklaşık 188 milyon okul çağındaki çocuk ve ergen – obeziteyle uğraş ediyor. Bu durum, çocukları hayatlarını tehdit eden sıhhat sıkıntılarıyla karşı karşıya bırakıyor.

 YÜKSEK KALORİLİ İŞLENMİŞ BESİNLER SEBEP OLUYOR

190’dan fazla ülkeden elde edilen datalara dayanan rapor, 5-19 yaş ortası çocuklar ortasında düşük kilonun 2000 yılında %13 düzeyindeyken 2024 prestijiyle %9,2’ye düştüğünü, buna karşılık tıpkı periyotta obezite oranının %3’ten %9,4’e yükseldiğini ortaya koyuyor. Obezite, artık Sahra Altı Afrika ve Güney Asya dışındaki tüm bölgelerde düşük kilodan daha yaygın.

Rapora nazaran, bu artışın temel nedeni, klasik beslenme biçimlerinin yerini ucuz, kalorisi yüksek ve ekseriyetle ithal edilen işlenmiş besinlere bırakması.

UNICEF Genel Yöneticisi Catherine Russell, konuya ilişkin “Artık malnütrisyon dediğimizde sadece düşük kilolu çocuklardan kelam etmiyoruz. Obezite, çocukların sıhhatini ve gelişimini tehdit eden önemli bir sorun haline geldi… Meyve, zerzevat ve protein üzere temel besinlerin yerini giderek daha fazla ultra işlenmiş besinler alıyor. Meğer çocukluk devrinde sağlıklı beslenme, büyüme, beyin gelişimi ve ruh sıhhati açısından kritik ehemmiyete sahip.” açıklamasını yaptı.

İLERLEYEN YAŞLARDA KANSERE SEBEP OLABİLİYOR

5 yaş altı çocuklarda yetersiz beslenmeye bağlı sıkıntılar (bodurluk, zayıflık) hâlâ önemli bir sorun olsa da, okul çağındaki çocuklar ve ergenler ortasında fazla kilo ve obezite süratle artıyor. Son datalara nazaran dünya genelinde 5-19 yaş ortası her 5 çocuktan 1’i – yaklaşık 391 milyon çocuk – fazla kilolu. Bunların büyük kısmı artık obez olarak sınıflandırılıyor.

Çocuklarda obezite; yaşa, cinsiyete ve boya nazaran sağlıklı aralıkların çok üzerinde kiloda olmayı söz ediyor. Bu durum, ilerleyen yaşlarda tip 2 diyabet, kalp hastalıkları ve kimi kanser türleri üzere önemli sıhhat problemlerine yol açabiliyor.

OKUL KANTİNİNDEKİ ESERLER VE FAST FOOD REKLAMLARI MAKUS ETKİLİYOR

Rapora nazaran, çocukların sıhhatsiz beslenme alışkanlıkları kişisel tercihlerden çok, etraflarında maruz kaldıkları besin ortamları tarafından şekilleniyor. Ultra işlenmiş ve fast food gıdalar; şeker, rafine nişasta, tuz, sıhhatsiz yağlar ve katkı unsurları bakımından yüksek olup, market raflarında ve okul kantinlerinde ağır halde yer alıyor. Bu eserler, tıpkı vakitte dijital platformlarda yapılan reklamlarla çocuklara direkt pazarlanıyor.

UNICEF’in 170’ten fazla ülkede 64.000 gençle yaptığı global ankette:

• Gençlerin %75’i son bir haftada şekerli içecekler, abur cuburlar ya da fast food eserlerinin reklamını gördüğünü söyledi.

• %60’ı bu reklamların, onları bu eserleri tüketmeye daha çok teşvik ettiğini söyledi.

• Çatışma bölgelerinde bile gençlerin %68’i bu reklamlara maruz kaldığını belirtti.

SADECE BİREYİ DEĞİL ÜLKE İKTİSADINI DE ETKİLİYOR

Çocukluk çağında obeziteye karşı tesirli tedbirler alınmazsa, ülkeler sadece sıhhat değil, ekonomik açıdan da büyük kayıplarla karşı karşıya kalabilir. 2035 yılına gelindiğinde, dünya genelinde obezite ve fazla kilonun ekonomik yükünün yıllık 4 trilyon doları geçmesi bekleniyor.

Raporda, olumlu örneklere de yer veriliyor. Meksika, çocuklar ortasında obezitenin yaygın olduğu ülkelerden biri. Ülkede çocukların günlük kalorilerinin yaklaşık %40’ı şekerli içecekler ve ultra işlenmiş besinlerden geliyor. Bu duruma karşılık olarak hükümet, okullarda bu eserlerin satışını ve dağıtımını yasakladı. Bu adım, 34 milyondan fazla çocuğun beslenme ortamını olumlu tarafta etkiledi.

“VAKİT KAYBETMEDEN HAREKETE GEÇMELİYİZ”

Catherine Russell, alınacak tedbirlerin kıymetini vurgularken “Birçok ülkede çocuklarda hem bodurluk hem de obezite birebir anda görülüyor. Bu, çift istikametli bir yetersiz beslenme krizi. Sorunu çözmek için amaca yönelik ve kapsamlı müdahalelere gereksinim var,” ifadesini kullandı. Russell, çağrısını şu sözlerle yineledi:

“Her çocuğun sağlıklı büyümesi ve gelişimi için besleyici, inançlı ve ulaşılabilir besinlere erişimi bir hak olmalı. Bu hakkı korumak ve hayata geçirmek için vakit kaybetmeden harekete geçmeliyiz.”